AB'deki akaryakıt fiyatlarına 'savaş' etkisi

AA muhabirinin Avrupa Komisyonunun haftalık petrol bülteni verilerinden derlediği bilgilere göre, AB genelinde vergiler dahil ortalama benzin (Euro-süper 95) fiyatı, 23 Şubat’ta litre başına 1,64 avro iken, 7 Eylül’de yaklaşık yüzde 24 artışla 2,04 avroya çıktı.

Aynı dönemde dizel fiyatı daha hızlı yükseldi. AB’de dizelin litre fiyatı, 23 Şubat’ta 1,59 avro düzeyindeyken, 7 Eylül’de yaklaşık yüzde 33 artışla 2,11 avroya yükseldi.

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişte, Orta Doğu’daki savaşın küresel petrol piyasalarında arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırması etkili oldu.

Bölgede çatışmaların şiddetlenmesi, petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısına yönelik saldırı risklerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve petrol ürünleri taşımacılığına ilişkin belirsizlikleri artırdı.

Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu’daki çatışmaların şiddetlenmesiyle eylülde 100 doların üzerine çıktı. Petrol piyasasında yaşanan bu hareketlilik, Avrupa’da akaryakıt fiyatlarına da yansıdı.

Özellikle Avrupa’da dizel piyasasında arz koşullarının sıkılaşması, dizel fiyatlarının benzin fiyatlarından daha hızlı yükselmesinde etkili olan unsurlar arasında yer aldı.

En sert benzin fiyatı artışı Danimarka ve Finlandiya’da

Üye ülkeler bazında yapılan karşılaştırmada, benzin fiyatlarındaki en yüksek artış Danimarka ve Finlandiya’da görüldü.

Söz konusu dönemde Danimarka’da benzinin litre fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,94 avrodan 2,63 avroya yükseldi. Finlandiya’da da litre başına benzin fiyatı yaklaşık yüzde 36 artışla 1,71 avrodan 2,32 avroya çıktı.

Danimarka ve Finlandiya’yı yüzde 32 ile Çekya ve Polonya, yüzde 29 ile Litvanya izledi.

Dizelde artış yüzde 47’ye ulaştı

Dizel fiyatlarında ise en yüksek artış Bulgaristan’da kaydedildi.

Bulgaristan’da litre başına dizel fiyatı yaklaşık yüzde 47 artışla 1,23 avrodan 1,81 avroya çıktı.

Bulgaristan’ı yaklaşık yüzde 44 artışla Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika takip etti.

Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya, hem benzin hem de dizelde en sert fiyat artışı yaşayan ilk 5 ülke arasında yer aldı.

Ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarında vergi oranlarının yanı sıra ulusal para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri ve akaryakıt tedarik yapıları ile yerel piyasa koşulları etkili oluyor.

Avrupa Komisyonu, 8 Eylül’de yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki durumun istikrarsızlığını koruduğunu ve bölgedeki jeopolitik belirsizliğin dizel ve jet yakıtı başta olmak üzere petrol ve petrol ürünleri piyasalarında fiyat oynaklığını artırdığını bildirmişti.

Komisyon, mevcut durumda AB’de petrol arz güvenliği açısından acil bir sorun bulunmadığını ancak çatışmanın seyrinin gelecek haftalarda ve aylarda piyasaları daha da sıkılaştırabileceğini belirtmişti.