Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) öğrencileri, yerli uyduların uzaydaki dolaşımları sırasında karşılaştığı çarpışma risklerine karşı erken uyarı veren kovaryans (iki rastgele değişkenin beraber değişimlerini inceleyen bir istatistik) odaklı risk uyarı sistemi geliştirdi.
BTÜ Bilgisayar Mühendisliği, Mekatronik Mühendisliği ve Yapay Zeka Makine Öğrenmesi Bölümünden 5 öğrenci, Türkiye Uzay Ajansının mart ayında düzenlediği TUA Astro Hackaton 2026’ya katıldı.
48 saatlik programda proje geliştirmesi istenen öğrenciler, aralarında iş bölümü yaparak uzayda bulunan yerli uyduların güvenliğini sağlamayı amaçlayan çalışma yürüttü.
Öğrenciler, yerli uydularının uzaydaki dolaşımları sırasında birbirleriyle ve uzay çöpleri çarpışma risklerini simüle eden, olası bir çarpışma anını bildiren Kovaryans Odaklı Risk Uyarı (KORU) sistemi geliştirdi. Sistem, çarpışma riskini tespit ettiği anda uydunun yönünün ve hızının değiştirilmesi gerektiğine dair uyarı gönderiyor.
Proje, uyduların ömrünü uzatmayı ve çarpışmaya bağlı ekonomik kaybın önüne geçmeyi amaçlıyor.
“Uyduların son 6 yıl içindeki hareketlerini ve gözlemlerini bir dosya içine aldık. Bu dosyaları simülasyon ortamımıza aktardık. Bununla ilgili bir yapay zeka modeli eğittik. Bu yapay zeka modelini de bir programlama dili üzerinden geliştirdik ve ardından simülasyon ortamında bütün uyduları ve uzay çöplerini yerleştirerek uyduların gezinimlerini sağladık.”
Donalı, uyduların güncel hareketlerini, doğrultularını, yön ve hızlarını simülasyon ortamında takip ettiklerini anlatarak, “3 aşamalı risk uyarı sistemi var. Kırmızı, turuncu ve yeşil uyarımız var. Bu uyarı sisteminde kırmızı uyarıdaysa eğer çarpışma riskinin bulunduğunu gösteriyor ve bizim uydumuzun kuzey yönünde 15 metre/saniyelik bir hareket yapmasını ve kullanacağı yakıt miktarını gösterebiliyoruz.” ifadesini kullandı.
Türkiye’nin güncel 28 uydusunu takip edebildiklerini kaydeden Donalı, “TUA Astro Hackaton finali olacak. Biz de bu projeler arasında yer alacağız. Projemiz başvuru aşamasında, kabul gelmesini bekliyoruz. Beklentimiz derece almak ve geliştirdiğimiz projeyi Türkiye Uzay Ajansının uzay çalışma programına eklemek. Uyduların takibini güzel bir şekilde sağlamak istiyoruz.” diye konuştu.
Yapay zeka makine öğrenmesi bölümü 2. sınıf öğrencisi Hiranur Sözeri de olası çarpışma riskinin önüne geçmeyi amaçladıklarını dile getirerek, “Herhangi bir çarpma olmadığı için uyduda paneller veya herhangi bir şey zarar görmeyecek. Uydumuzun maliyeti düşüp ömrü artmış olacak.” dedi.
“3 aşamalı risk uyarı sistemi var”
Projede yer alan öğrencilerden bilgisayar mühendisliği 2. sınıf öğrencisi Mahmut Donalı, “KORU” sisteminin testlerini yaptıklarını, 28 Türk uydusunu izlemeye aldıklarını söyledi. Yapay zeka destekli sistemin olası risk anında 3 farklı uyarı gönderdiğini belirten Donalı, şöyle devam etti:
“Uyduların son 6 yıl içindeki hareketlerini ve gözlemlerini bir dosya içine aldık. Bu dosyaları simülasyon ortamımıza aktardık. Bununla ilgili bir yapay zeka modeli eğittik. Bu yapay zeka modelini de bir programlama dili üzerinden geliştirdik ve ardından simülasyon ortamında bütün uyduları ve uzay çöplerini yerleştirerek uyduların gezinimlerini sağladık.”
Donalı, uyduların güncel hareketlerini, doğrultularını, yön ve hızlarını simülasyon ortamında takip ettiklerini anlatarak, “3 aşamalı risk uyarı sistemi var. Kırmızı, turuncu ve yeşil uyarımız var. Bu uyarı sisteminde kırmızı uyarıdaysa eğer çarpışma riskinin bulunduğunu gösteriyor ve bizim uydumuzun kuzey yönünde 15 metre/saniyelik bir hareket yapmasını ve kullanacağı yakıt miktarını gösterebiliyoruz.” ifadesini kullandı.
Türkiye’nin güncel 28 uydusunu takip edebildiklerini kaydeden Donalı, “TUA Astro Hackaton finali olacak. Biz de bu projeler arasında yer alacağız. Projemiz başvuru aşamasında, kabul gelmesini bekliyoruz. Beklentimiz derece almak ve geliştirdiğimiz projeyi Türkiye Uzay Ajansının uzay çalışma programına eklemek. Uyduların takibini güzel bir şekilde sağlamak istiyoruz.” diye konuştu.
Yapay zeka makine öğrenmesi bölümü 2. sınıf öğrencisi Hiranur Sözeri de olası çarpışma riskinin önüne geçmeyi amaçladıklarını dile getirerek, “Herhangi bir çarpma olmadığı için uyduda paneller veya herhangi bir şey zarar görmeyecek. Uydumuzun maliyeti düşüp ömrü artmış olacak.” dedi.
