Getirene şişe başı para ödenecek…

Anadolu Ajansı Editör Masası’na konuk olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 1 Temmuz’dan itibaren Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulamasının Türkiye genelinde yaygınlaşacağını açıkladı.

Bakan Kurum, “DOA logosu dediğimiz barkoddan bahsediyoruz ve bu logolu ürünler (içecek ambalajları) şu an piyasada var zaten. Bu ürünleri vatandaşımız satın alıyor, 1 Temmuz itibariyle bu ürünleri alan vatandaşımız artık bunu bir çöp olarak görmeyecek. Vatandaşımız depozito iade noktalarına veya depozito iade makinalarına bu ürünleri götürdükleri zaman ürün başına ürün başına 1 lira depozito iade ücreti alacaklar bunu da burada ilk defa açıklıyoruz. Daha önce pilot illerde bu tutar 25 kuruştu. 1 Temmuz itibarıyla ürün başına 1 lira alacaklar ve bu e-cüzdanlarına yüklenecek sonrasında da isterse bankalardan anlaşmalı bankalardan nakit çekebilecekler isterse yine anlaşmalı marketlerimizden o parasını harcayabilecek. 1 Temmuz itibariyle 81 ilde 973 ilçede bu uygulama başlayacak.” ifadelerini kullandı.

“Kullan at devri bitti, al kullan dönüştür başladı”

Depozito sisteminin COP31 süreci öncesi örnek bir uygulama olarak hayata geçirileceğini belirten Bakan Kurum şöyle devam etti;

Artık ‘al kullan at’ devri bitti. Türkiye olarak sayın Cumhurbaşkanımız ve COP31 Başkanlığı ile birlikte tüm dünyaya bir mesaj veriyor, dolayısıyla biz mesajımızı en iyi uygulama örneklerini yaparak göstermek zorundayız. Yani bu kaynakların sonsuz olmadığı bakışıyla bilinciyle çalışmak zorundayız. ‘Al kullan at’ devri bitti. ‘Al kullan dönüştür’ başladı. Bunları artık dönüştüreceğiz ekonomiye bu ürünleri geri kazandıracağız.

Yılda 25 milyar ambalaj geri toplayacağız

Bu uygulamayla yıllık 30 milyar TL ekonomiye katkı sağlanacağını dile getiren Bakan Kurum, “Yılda 25 milyar ambalajı geri toplayacağız ve üretime istihdama bir hammadde olarak bu ürünleri geri vereceğiz. Enerji, emisyon bir sürü kazanım var. çocuklarımıza gençlerimize hep ne diyoruz? ‘Biz sizin için bu mücadeleyi veriyoruz.’ Dolayısıyla onlara iyi bir gelecek sunabilmek adına da bu işi çok çok önemsiyoruz.” dedi.

Tüm işletmeler iade noktası olarak hizmet verecek

1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde iade noktası olarak hizmet verecek market zincirleri, süpermarketler, bakkallar ve büfeler ile HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeler, iade edilen ve tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçecekleri saha operatörüne teslim edecek. Depozitolu içecek satan işletmeler ve HOREKA’ların 1 Temmuz 2026 tarihine kadar dbys.gov.tr üzerinden kayıtlarını tamamlayıp birlikte çalışacakları saha operatörünü belirleyecek.

DOA uygulaması ile ekonomiye yıllık 30 milyar lira katkı

Türkiye’de Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen DOA uygulaması; içecek ambalajlarının doğaya karışmadan toplanarak geri dönüşüm zincirine dahil edilmesini ve yeniden ekonomiye kazandırılmasını hedefliyor. Sistem sayesinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve ekonomiye yıllık 30 milyar TL seviyesinde doğrudan katkı sunulması öngörülüyor. 2025 yılı şubat ayında pilot uygulama olarak Sakarya’da başlatılan ve Temmuz 2025 itibarıyla “7 Bölge 7 İl” sloganıyla yaygınlaştırılan DOA sistemi kapsamında vatandaşlara iade edilen depozitolu ambalajlar için 0,25 TL teşvik bedeli ödeniyordu. Sistem, 1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde yeni bir aşamaya geçerken, depozito bedeli de 1 TL’ye yükseltilmiş olacak.

İster nakit çek, istersen alışverişte kullan

Sistem kapsamında tüketiciler, “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya Depozito İade Makineleri ‘ne (DİM) teslim ederek ambalaj teşvik bedelini anında alabiliyor. İade edilen her “DOA” logolu ambalajlar için belirlenen 1 TL teşvik bedeli kullanıcıların telefonlarına yükleyecekleri DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdanlarına aktarılıyor. Vatandaşlar, biriken tutarları diledikleri zaman banka hesaplarına transfer edebiliyor, ATM’lerden nakit olarak çekebiliyor veya alışverişlerinde kullanabiliyor. Böylece geri dönüşüm süreci tüketiciler için hızlı, kolay ve pratik bir deneyime dönüşüyor.