Sular altında kalacak 5 ülke! Tahliye edilmeye başladı

Bu nedenle bazı ada devletleri yalnızca kıyıları korumaya yönelik önlemlerle yetinmiyor. Yeni yerleşim alanları oluşturuluyor, yüksek bölgelere taşınma planları hazırlanıyor ve başka ülkelerde yaşama imkanı sağlayan anlaşmalar devreye sokuluyor.

Pasifik'teki Tuvalu, iklim değişikliğinin etkilerine karşı hem ülke içinde uyum çalışmalarına hem de uluslararası hareketlilik imkanlarına başvuruyor.

Avustralya ile imzalanan Falepili Union anlaşması 28 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi. Anlaşma kapsamında Tuvalu vatandaşları için Avustralya'da yaşama, çalışma ve eğitim imkanına yönelik özel bir hareketlilik yolu oluşturuldu. İlk başvurular 2025'te başladı ve ilk kura kapsamında 280 kişiye kadar vize yeri için davet gönderildi.

Ancak bu anlaşma Tuvalu'nun tamamen terk edilmesi anlamına gelmiyor. Avustralya, anlaşmada Tuvalu'nun devlet olarak varlığını ve egemenliğini deniz seviyesindeki yükselmeden bağımsız olarak tanıyor. İki ülke ayrıca Tuvalu'da arazi kazanımı ve kıyı uyum projelerini destekliyor.

Kiribati geleceğe Kiritimati ile hazırlanıyor

Bir diğer Pasifik ülkesi Kiribati ise yükselen deniz seviyesi ve kıyı alanlarındaki baskı nedeniyle yerleşim seçeneklerini çeşitlendirmeye çalışıyor.

Daha önce Fiji'de yaklaşık 20 kilometrekarelik bir arazi satın alan ülke, günümüzde özellikle Kiritimati Adası'nın geliştirilmesine odaklanıyor. Dünya Bankası, 2025 yılında Kiritimati'nin iklime dayanıklı ulaşım ve altyapıyla geliştirilmesi için 110 milyon dolarlık hibe onaylandığını açıkladı.

Kiritimati'nin geliştirilmesi, yalnızca olası göç açısından değil; ekonomik faaliyetlerin, gıda güvenliğinin ve kamu hizmetlerinin daha dayanıklı hale getirilmesi açısından da planlanıyor.

Maldivler çözümü yükseltilmiş adalarda arıyor

Hint Okyanusu'ndaki Maldivler ise farklı bir yöntem izliyor. Ülke, yerleşim alanlarını yükselterek ve denizden arazi kazanarak yaşam alanlarını genişletmeye çalışıyor.

Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri Hulhumalé. Dünya Bankası'na göre denizden kazanılan bu planlı kent yaklaşık 400 hektarlık bir alana sahip ve ortalama deniz seviyesinden yaklaşık 2 metre yüksekte bulunuyor. Projenin amaçları arasında Malé'deki nüfus baskısını azaltmak ve daha dayanıklı yerleşim alanları oluşturmak bulunuyor.

Ancak bu tür projelerin de maliyeti ve çevresel etkileri bulunuyor. Arazi yükseltme ve denizden kazanım çalışmalarının kıyı ekosistemleri ile doğal tortu hareketleri üzerinde etkiler yaratabileceği belirtiliyor.

Bazı topluluklar daha yüksek bölgelere taşınıyor

İklim kaynaklı yer değiştirme yalnızca uluslararası göç anlamına gelmiyor. Bazı ada topluluklarında çözüm, aynı ülke sınırları içinde daha yüksek bölgelere taşınmak oluyor.

Vanuatu'da deniz seviyesinin yükselmesi ve kıyı erozyonunun bazı bölgeleri yaşanamaz hale getirme riski nedeniyle yeniden yerleşim seçenekleri gündeme geliyor. Ülkenin iklim raporlarında, bazı topluluklar için kıyı savunmalarının yeterli olmadığı durumlarda taşınmanın kaçınılmaz hale gelebileceği belirtiliyor.

Benzer şekilde Pasifik'teki bazı toplulukların geçmişte sel ve tropikal siklonlar nedeniyle daha yüksek bölgelere taşındığı da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi belgelerinde yer alıyor.

Ada ülkeleri için gelecek artık sadece kıyıda savunma yapmak değil

Tuvalu, Kiribati, Maldivler ve Vanuatu gibi ülkelerin attığı adımlar, iklim değişikliğinin ada devletleri açısından yalnızca çevresel değil; yerleşim, ekonomi, gıda güvenliği ve insan hareketliliği gibi pek çok alanı aynı anda etkilediğini gösteriyor.

Kimi ülkeler kıyılarını güçlendirmeye ve yeni arazi oluşturmaya çalışırken kimi ülkeler daha yüksek bölgelerde yeni yerleşim alanları planlıyor. Bazıları ise vatandaşlarına başka ülkelerde yaşama ve çalışma imkanı sağlayan hukuki yollar oluşturuyor.

Bu nedenle yükselen deniz seviyesi, söz konusu ülkeler için yalnızca "su altında kalma" meselesi değil; toprak, yaşam alanı ve devletlerin geleceğini nasıl koruyacakları sorusunu da beraberinde getiriyor.