Yemeklik yağlar kanser riskini artırıyor mu? Dikkat çeken araştırma

Yemek pişirirken kullanılan yağların sağlığa etkileri bilim dünyasında araştırılmaya devam ediyor. Özellikle ayçiçek, mısır ve soya yağında bulunan linoleik asit, yeni bir çalışmayla yeniden gündeme geldi. Science dergisinde yayımlanan araştırmada, bu omega-6 yağ asidinin üçlü negatif meme kanseri hücrelerinde tümör büyümesini destekleyebilecek bir mekanizmayı harekete geçirdiği belirlendi. Ancak uzmanlar, laboratuvar ve hayvan deneylerinden elde edilen bu sonuçların günlük hayatta bu yağları tüketmenin doğrudan kanser oluşturduğu anlamına gelmediğini vurguluyor.
YEMEKLİK YAĞLARDAKİ LİNOLEİK ASİT NEDEN ARAŞTIRILIYOR?
Linoleik asit, vücudun kendi başına üretemediği ve besinler yoluyla alınması gereken bir omega-6 yağ asidi. Ayçiçek, mısır ve soya yağı gibi bitkisel yağlarda yaygın olarak bulunuyor. Hücre sağlığı ve vücudun normal işleyişi açısından önemli görevleri bulunuyor.
Futura Sciences'ın aktardığı araştırmada, linoleik asidin üçlü negatif meme kanseri hücrelerinde yaygın olarak bulunan FABP5 adlı proteine bağlandığı gösterildi. Bu etkileşimin, hücre büyümesi ve çoğalmasında rol oynayan mTORC1 adlı sinyal yolunu harekete geçirebildiği belirlendi.
FARE DENEYLERİNDE TÜMÖR BÜYÜMESİ GÖZLEMLENDİ
Araştırmacılar, linoleik asit bakımından zengin beslenmenin farelerde tümör büyümesi üzerindeki etkisini de inceledi. Yüksek miktarda linoleik asit içeren diyetle beslenen farelerde tümörlerin daha büyük olduğu gözlemlendi.
Araştırmada ayrıca üçlü negatif meme kanseri bulunan hastalarda FABP5 proteini ve linoleik asit seviyelerinin yüksek olduğu tespit edildi. Bu bulgular, linoleik asit ile tümör gelişimi arasında biyolojik açıdan incelenmeye değer bir bağlantı bulunduğuna işaret ediyor.
BİTKİSEL YAĞLAR KANSERE NEDEN OLUYOR MU?
Araştırmanın sonuçları dikkat çekici olsa da yemeklik yağların doğrudan meme kanserine neden olduğunu söylemek için yeterli kanıt bulunmuyor. Nitekim 2023 yılında yayımlanan ve 350 binden fazla kadını kapsayan 14 araştırmanın sonuçlarını değerlendiren bir meta-analizde, linoleik asit tüketimi ile kanser riski arasında belirgin bir artış ilişkisi saptanmadı. Bazı bulgularda ise koruyucu olabilecek etkilerden söz edildi.
Dünya Kanser Araştırma Fonu gibi kuruluşlar da bitkisel yağların ölçülü tüketilmesini destekleyen beslenme önerilerini sürdürüyor. Kanser riski üzerinde genetik özellikler, genel beslenme düzeni, vücut ağırlığı ve çevresel etkenler gibi çok sayıda faktörün rol oynadığı belirtiliyor.
UZMANLARDAN DENGELİ BESLENME ÖNERİSİ
Araştırmanın sonuçları, yemeklik yağların tamamen bırakılması gerektiği anlamına gelmiyor. Bunun yerine yağ seçimi ve genel beslenme düzeninde çeşitliliğe önem verilmesi öneriliyor.
Zeytinyağı tercih edin: Linoleik asit oranı daha düşük olan zeytinyağı, ısıya karşı daha dayanıklı yağlardan biri olarak öne çıkıyor.
Aşırı işlenmiş gıdaları sınırlandırın: Bu ürünler omega-6 yağ asitleri bakımından zengin içerikler barındırabiliyor.
Omega-3 kaynaklarına yer verin: Yağlı balıklar, ceviz ve keten tohumu omega-3 alımını destekleyen besinler arasında bulunuyor.
Akdeniz tipi beslenmeyi benimseyin: Sebze, meyve, tam tahıl, kuruyemiş ve sağlıklı yağları içeren dengeli bir beslenme düzeni genel sağlığı destekliyor.
Futura Sciences'ın haberinde ayrıca yaklaşık 100 bin kişinin 30 yıl boyunca takip edildiği bir Harvard araştırmasına da değiniliyor. Meyve, sebze, tam tahıl, kuruyemiş ve az yağlı süt ürünleri bakımından zengin beslenme düzeninin sağlıklı yaşlanmayla ilişkili olduğu aktarılıyor.
Araştırmacıların değerlendirmesine göre kanser riskini azaltmaya yönelik yaklaşım, tek bir besini veya yağı tamamen yasaklamak yerine dengeli, çeşitli ve az işlenmiş gıdalara dayalı bir beslenme düzeni oluşturmak olmalı.